AfriForum het die afgelope week besluit om ‘n kriminele klag te lê teen die Vhembe Distriksmunisipaliteit (VDM) met betrekking tot die voortgesette rioolbesoedeling van Makhado (Louis Trichardt) se dorpsriviere en ondergrondse watertafels.

AfriForum-takvoorsitter mnr. Wally Schultz, vergesel deur mnre. Lampie Schoeman en Phillip Olivier, het op 12 April by die plaaslike polisiestasie opgedaag met ‘n beëdigde verklaring in dié verband. Die polisie het hande in die hare gesit oor hoe om hierdie klag te hanteer.

Die verklaring lui dat die VDM nie ag slaan op die besoedeling van die ondergrondse of bogrondse waterbronne nie en dat die besoedeling ‘n gesondheidsgevaar vir mens en dier inhou. AfriForum se hoof van omgewingsake, mnr. Julius Kleynhans, het in Februarie watermonsters kom neem. Die watermonster wat by die rioolstorting in die veld op die hoek van President- en Bredastrate geneem is, het getoon dat die E.coli-telling meer as ‘n miljoen eenhede per 100ml is . “Waar onbehandelde riool in ‘n natuurlike waterbron gestort word, mag die E.coli-telling nie hoër as 100 000 eenhede per 100ml wees nie. Indien die telling hoër is, is dit ‘n kriminele oortreding,” het Kleynhans gesê.   

Schultz het verklaar dat daar nie voete gesleep kan word met die herstel van die riool infrastruktuur wat by verskeie punte, insluitend woongebiede, industriële gebiede en skole uitloop nie.

AfriForum se verklaring is op twee wette gebaseer.  Volgens die Grondwet  (Wet 108 van 1966, Artikel 24) het almal die reg tot ‘n omgewing wat nie hulle gesondheid bedreig nie en moet die omgewing bewaar word vir die toekomstige generasies deur redelike wetgewing. Dié wetgewing moet besoedeling voorkom. Ingevolge die Nasionale Waterwet (Wet 35 van 1998, Artikel 151 (1) en (2) mag geen persoon ‘n waterbron aktief of deur versuim besoedel of nadelig affekteer nie. So ‘n persoon is skuldig aan ‘n misdryf met ‘n boete en/of tronkstraf van maksimum vyf jaar  vir ‘n eerste oortreding. Die tronkstraf vermeerder na maksimum 10 jaar vir daaropvolgende oortredings.

Die hof kan ook skadevergoeding toestaan, sou enige persoon skade ly weens die optrede van enige persoon wat in stryd met die bepalings van die waterwet optree ( Artikels 152 en 153).

Die SAPD is versoek om voort te gaan met ondersoeke teen die VDM en hul munisipale bestuurder, mnr. Masala Makumule. “Ek versoek derhalwe die SAPD om in terme van die Grondwet en Nasionale Waterwet … op te tree en toe te sien dat die omgewing nie besoedel word nie,” lui die verklaring deur Schultz onderteken.

Die plaaslike polisiewoordvoerder, kapt. Maano Sadiki, het Dinsdag bevestig dat die saak wel deur die polisie geregistreer is en dat ‘n ondersoek onderweg is. Hy kon egter nie sê wat presies die klag is wat deur die polisie geformuleer is nie.